|
Kalendarz
Kalendarz - umowna, przyjęta w danej społeczności bądź kulturze rachuba czasu. Dzieli ona czas na powtarzające się cyklicznie okresy, związane najczęściej z cyklami przyrody. Nazwa pochodzi od rzymskiego słowa Kalendy.
Kalendarz - rodzaj wydawnictwa zawierającego
kalendarium, czyli spis dni, świąt, faz księżyca itp., ale często także różnego rodzaju informacje: religijne, medyczne, naukowe, techniczne czy polityczne.
Kalendarze stały się popularne po wynalezieniu druku, a ich szczególnie bujny rozwój przypada na okres Oświecenia, w którym były instrumentem szerzenia wiedzy pośród mas. Po okresie Oświecenia ich rolę powoli przejęły wydawnictwa specjalistyczne, prasa oraz książki, a kalendarze stały się typowymi wydawnictwami akcydensowymi.
Pierwszy kalendarz - a zarazem pierwszy druk na ziemiach polskich, Almanach Cracoviense ad annum 1474, wydrukował w Krakowie w roku 1473 Kasper Straube, wędrowny drukarz bawarski. Pierwszy kalendarz w języku polskim został wydany w roku 1516 w oficynie Jana Hallera.
Kalendarz słoneczny Kalendarz słoneczny, kalendarz solarny - kalendarz oparty na cyklu zmian pór roku związanym z ruchem obiegowym Ziemi wokół Słońca. Rok ma 365 dni, średnia długość roku słonecznego wynosi 365,2422 dni (rok zwrotnikowy), co wymusza wyrównanie roku kalendarzowego co pewien czas (lata przestępne). Najstarsze dowody na używanie kalendarza słonecznego pochodzą z Mezopotamii. Kalendarzami słonecznymi były: kalendarz majski, aztecki, irański, juliański, gregoriański.
Kalendarz księżycowy Kalendarz księżycowy (lunarny) - kalendarz oparty na fazach Księżyca. Rok księżycowy ma 354 dni i dzielony był na 12 miesięcy synodycznych (po 29 lub 31 dni). Różnica około 11,25 dni w stosunku do roku słonecznego powodowała przesuwanie się pór roku w stosunku do miesięcy roku kalendarzowego. Kalendarze księżycowe: starogrecki, babiloński, rzymski, muzułmański i żydowski.
Kalendarz księżycowy znany był wszystkim ludom starożytnym. Konsekwencją stosowania tego kalendarza była pogłębiającą się różnica między czasem mierzonym ruchem Księżyca a czasem mierzonym ruchem Słońca. Większość ludów starożytnych była świadoma tego problemu. Babilończycy używali kalendarza, który składał się z 12 miesięcy liczących na przemian 29 i 30 dni, a więc w sumie 354 dni. Przy takim sposobie odmierzania czasu, po trzech latach brakuje mniej więcej 3 razy 11, czyli 33 dni w stosunku do kalendarza zwrotnikowego. Różnica ta stale wzrasta, po prostu dlatego, że rok słoneczny liczy 12 miesięcy księżycowych plus około 11 dni. Aby rozwiązać tę kwestię, każdy miesiąc został przypisany do określonej grupy gwiazd. Kiedy więc jakaś gwiazda nie pojawiła się w danym miesiącu, wtedy władca podejmował decyzję o dodaniu 13 miesiąca.
W kalendarzu rzymskim miał 355 dni, a rok księżycowy uzgadniano co pewien czas z rokiem słonecznym przez dodanie miesiąca przestępnego o 22 lub 23 dniach.
Kalendarz muzułmański przyjmuje, że jeden rok ma 354 dni, a drugi 355.
Dzięki odkryciu greckiego astronoma Metona, który stwierdził, że co 19 lat cykl księżyca się powtarza, można było rozpocząć prace nad unowocześnieniem kalendarza.
Kalendarz księżycowo-słoneczny
Kalendarz księżycowo-słoneczny - kalendarz będący kombinacją kalendarza słonecznego i księżycowego. Rok kalendarzowy trwa 365 dni, ale długość miesiąca równa jest długości miesiąca księżycowego (29 lub 30 dni).
Kalendarze księżycowo-słoneczne: słowiański, kalendarz żydowski, egipski, hinduski, kambodżański, laotański, tamilski i chiński.
|
|